Column | Ik ben meer dan een migrant uit Afghanistan

Opgroeien tussen culturen, schrijft Fatima Noori, is “meerdere werelden meekrijgen, maar niemand die je leert hoe je ze moet combineren.”

In een reeks columns neemt Fatima Noori (18) ons, vijf jaar nadat de taliban de macht opnieuw overnamen, mee in haar gedachtewereld over haar geboorteland Afghanistan. Vandaag deel 2: ‘Ik ben meer dan een migrant uit Afghanistan.’ Lees hier de andere columns uit de reeks.

Ik heb vaak het gevoel dat mensen mij proberen te begrijpen voordat ze mij leren kennen. Ze zien mijn naam. Ze horen mijn accent. Ze vragen waar ik ‘echt’ vandaan kom. Ze plaatsen mij in een vakje nog voor ze mijn verhaal kennen.

Mijn naam is Fatima. Ik ben achttien jaar. Ik ben geboren in Afghanistan en opgegroeid in België. Ik leef tussen twee werelden, maar soms voelt het alsof ik nergens volledig thuishoor. Dat is het vreemde aan opgroeien tussen culturen: je krijgt meerdere werelden mee, maar niemand leert je hoe je ze moet combineren.

Brug tussen werelden

Als kind dacht ik dat identiteit iets eenvoudig was. Dat je ergens geboren werd, een taal sprak, een cultuur had en wist wie je was. Maar wanneer je migreert, verandert alles. Je neemt een verleden mee dat anderen niet altijd begrijpen, terwijl je tegelijkertijd probeert een toekomst op te bouwen in een nieuwe omgeving. Je wordt een brug tussen werelden. Maar niemand vertelt je hoe zwaar het is om altijd een brug te moeten zijn.

In Afghanistan zou mijn leven er waarschijnlijk anders hebben uitgezien. Mijn toekomst zou misschien al grotendeels bepaald zijn. Er zouden verwachtingen zijn over wie ik moet zijn, hoe ik mij moet gedragen, welke keuzes ik moet maken.

In België kreeg ik kansen die ik nooit als vanzelfsprekend beschouw. Ik mocht naar school. Ik mocht schrijven. Ik mocht dromen. Ik mocht mijn stem gebruiken. Maar ook hier ontdekte ik dat vrijheid niet betekent dat je nooit meer hoeft uit te leggen wie je bent.

“Voor mij is identiteit iets waar ik elke dag opnieuw over nadenk. Ben ik Belg genoeg? Ben ik Afghaans genoeg? Ben ik te westers voor de ene groep en te buitenlands voor de andere?”

Fatima Noori (18)

Want soms word je niet gezien als Fatima. Je wordt gezien als migrant. Een woord dat voor sommigen meer zegt dan duizend verhalen. Een migrant wordt vaak bekeken als iemand die iets mist. Iemand die moet bewijzen dat hij erbij hoort. Iemand die dankbaar moet zijn, maar niet te veel ruimte mag innemen. Iemand die voortdurend wordt gevraagd om zijn afkomst uit te leggen, terwijl anderen nooit hoeven te verklaren waarom zij ergens thuishoren.

Maar een mens is meer dan zijn afkomst. Ik ben niet alleen iemand die ooit gevlucht is. Ik ben niet alleen een Afghaans meisje. Ik ben niet alleen een migrant. Ik ben schrijfster. Ik ben reporter. Ik ben dochter. Ik ben vriendin. Ik ben iemand met dromen, twijfels, fouten en herinneringen.

Het moeilijkste aan migratie

Toch voel ik vaak dat mensen eerst mijn achtergrond zien en pas daarna mij. Op school merkte ik dat vaak. Ik zie leeftijdsgenoten die vanzelfsprekend lijken te weten wie ze zijn. Ze bewegen zich door de wereld zonder voortdurend na te denken over hoe anderen hen bekijken. Voor hen is identiteit vaak iets dat gewoon bestaat.

Voor mij is identiteit iets waar ik iedere dag opnieuw over nadenk. Ben ik Belg genoeg? Ben ik Afghaans genoeg? Ben ik te westers voor de ene groep en te buitenlands voor de andere? Die vragen komen niet altijd uit mezelf. Soms worden ze door de omgeving opgelegd. Want wanneer iemand vraagt: “Waar kom je echt vandaan?”, lijkt het soms alsof mijn antwoord: “België”, niet genoeg is.

Alsof ik altijd een voetnoot blijf. Alsof mijn verhaal altijd begint bij mijn vlucht en niet bij mijn dromen. Dat is misschien één van de moeilijkste dingen aan migratie: dat je een nieuw leven opbouwt, maar dat anderen je soms blijven herinneren aan het moment waarop je aankwam.

“Eén van de moeilijkste dingen aan migratie is dat je een nieuw leven opbouwt, maar dat anderen je soms blijven herinneren aan het moment waarop je aankwam”

Fatima Noori (18)

Migranten zijn niet alleen verhalen over verlies. Wij zijn ook verhalen over groei. Over nieuwe kansen. Over mensen die twee talen spreken, twee culturen kennen en verschillende werelden kunnen verbinden.

Opgroeien tussen culturen is niet alleen een strijd. Het is ook een kracht. Je leert verschillende perspectieven begrijpen. Je leert dat er meer dan één manier is om naar de wereld te kijken. Je leert dat identiteit niet iets vaststaand is, maar iets dat groeit.

Toch blijft het moeilijk wanneer je voortdurend gelabeld wordt. Want labels lijken misschien klein, maar ze kunnen zwaar wegen. Migrant. Vluchteling. Buitenlander. Woorden die soms gebruikt worden alsof ze alles over een persoon vertellen.

Ik ben onderweg

Maar geen enkel label kan een volledig mens bevatten. Achter elk label zit een verhaal. Een moeder die haar kinderen een betere toekomst wilde geven. Een kind dat opnieuw moest beginnen. Een jongere die probeert uit te zoeken wie hij of zij is.

Een persoon die niet gevraagd heeft om tussen werelden te leven, maar er toch een thuis probeert te vinden. Ik ben niet volledig oosters. Ik ben niet volledig westers. Ik ben niet één verhaal. Ik ben meerdere verhalen tegelijk.

Misschien ligt mijn identiteit niet in het kiezen tussen twee werelden. Misschien ligt mijn identiteit juist in het feit dat ik beide werelden draag. Ik ben Fatima. Niet alleen een migrant. Niet alleen een Afghaans meisje. Niet alleen iemand met een verleden. Ik ben iemand die onderweg is. En mijn verhaal is nog lang niet af.