Opinie | Beste cisgender-heterogemeenschap, is verdraagzaam zijn echt zo moeilijk?

De toenemende intolerantie tegenover de LGBTQIA+-gemeenschap en de stijgende polarisatie baren journalist Valentine Vanparys zorgen. De gemeenschap getuigt van een beschamende onverdraagzaamheid. “Onze medemens vraagt tenslotte niets meer dan het recht op identiteit en liefde”, schrijft ze.

Verdraagzaam zijn. Zelfs K3 spoorde er al toe aan. Toch staan we hier, 26 jaar later, tegenover beangstigende cijfers en een onthutsende intolerantie die maar niet lijkt te verdwijnen. Sinds wanneer is het recht op liefde zo onbevattelijk? Ik richt me even rechtstreeks tot de cisgender heterogemeenschap: wie heeft jou ooit belemmerd toen jij verliefd werd? Heb jij je ooit moeten verantwoorden voor wie je liefhad? Dat dacht ik al.

Uit De Foto van Vlaanderen2025, een jaarlijks onderzoek van VRT, blijkt dat 28 procent van de tieners het niet nodig vindt dat scholen lesgeven over verschillende vormen van seksuele voorkeur. Tegelijk wil één op de drie jongeren tussen 18 en 24 jaar liever geen transpersoon als vriend of vriendin.

Het is hartverscheurend om te zien dat mensen een vriendschap laten afhangen van iemands genderidentiteit. Alsof een transpersoon minder loyaal is, minder grappig is of een minder waardevolle vriendschap te bieden heeft. Ridicuul. We kennen allemaal wel iemand die ons ooit heeft teleurgesteld en ik durf te wedden dat dat niets te maken had met hoe diegene zich identificeerde. Toch blijven de vooroordelen en stereotypen over de queergemeenschap hardnekkig bestaan. Ze ontstaan niet zomaar: ze worden gevoed door onwetendheid, die ook dringend moet verdwijnen uit het onderwijs. Niet als politiek statement, maar als evidentie.

“Het is hartverscheurend om te zien dat mensen een vriendschap laten afhangen van iemands genderidentiteit. Alsof een transpersoon minder loyaal is, minder grappig is of een minder waardevolle vriendschap te bieden heeft”

Om de intolerantie te reduceren en het begrip te vergroten, vindt socioloog Cecil Meeusen (KU Leuven) dat we al vroeg met kinderen moeten praten over deze onderwerpen. Dat vertelt ze in een interview met VRT NWS. “Scholen moeten over relationele en seksuele vorming lesgeven. Het is bewezen dat dat helpt. Maar we zien dat leerkrachten aangeven dat ze dat minder graag doen, omdat ze vanuit de leerlingen zelf merken dat het een heel polariserend onderwerp is”, aldus Meeusen. Precies daarom is het zo urgent. Niet ondanks de polarisatie, maar vanwege de polarisatie.

Verdraagzaamheid begint op school

In het secundair onderwijs, waar je een groot deel van je jeugd doorbrengt, midden in de puberteit, is iedereen op zoek naar zichzelf. Wie ben ik? Waar hoor ik thuis? Wat wil ik? Die vragen zijn universeel. Ze spelen bij elke jongere, ongeacht genderidentiteit of seksuele voorkeur. Persoonsontwikkeling is daarom een van de belangrijkste pijlers van het secundair onderwijs. Wie dat ontkent, is zichzelf waarschijnlijk tegengekomen in zijn verdere carrière.

“Het is onze collectieve taak als samenleving om een warme omgeving te creëren waarin iedereen zich thuis voelt. Niet als gunst, maar als fundamenteel mensenrecht”

Waarom zouden LGBTQIA+-jongeren in die zoektocht dan geen ondersteuning mogen krijgen? Geen begeleiding, geen begrip, geen veilige plek om zichzelf te zijn? Bovendien zijn welbevinden en onderwijsprestaties onlosmakelijk verbonden met elkaar. Een jongere die zich niet veilig of begrepen voelt op school, zal ook minder goed presteren. Omdat het de opdracht is van scholen om een veilige leeromgeving te creëren, mag het welzijn van jongeren dan ook niet uit het oog verloren worden. Hetzelfde geldt trouwens op de werkvloer: wie zich niet goed voelt in zijn werkomgeving, zal minder gemotiveerd zijn en minder goed functioneren. Vergezocht is dat dus niet.

Bovendien is het onze collectieve taak als samenleving om een warme omgeving te creëren waarin iedereen zich thuis voelt. Niet als gunst, maar als fundamenteel mensenrecht. En eerlijk gezegd: zoveel onverdraagzaamheid kost ook veel energie. Waarom steken we die energie niet in positiviteit? Daarvoor moeten we beginnen bij begrip en misschien, zoals K3 het jaren geleden al zo treffend zong: verdraagzaam zijn.

Hoe inclusief is het Vlaamse onderwijs vandaag? In deze reeks onderzoekt reporter Valentine Vanparys hoe LGBTQIA+-jongeren hun schooltijd beleven, welke uitdagingen middelbare scholen tegenkomen en waar kansen liggen om een veilige en inclusieve leeromgeving te creëren. Acht weken lang brengen we op vrijdag een nieuw verhaal, van persoonlijke getuigenissen tot diepgaande interviews en achtergrondreportages. Lees hier de andere artikels uit de reeks ‘Onderwijs zonder label‘.