Tussen club en tribune: Tonia Vermeersch zoekt iedere wedstrijd opnieuw de middenweg

Als Supporter Liaison Officer van SV Zulte Waregem staat Tonia Vermeersch tussen de club en haar supporters. Ze wil sfeer en beleving, maar moet ook grenzen trekken wanneer die worden overschreden. “De grootste uitdaging is dat je zowel de supporters tevreden moet houden, maar ook de club.”

Lang voordat de wedstrijd begint, is Tonia Vermeersch al aanwezig. Niet om de tactiek te bespreken of de spelers op te wachten, maar om ervoor te zorgen dat de communicatie tussen de club en haar supporters loopt. Als er bijvoorbeeld tijdens een wedstrijd een applausmoment wordt georganiseerd voor iemand die overleden is, zorgt zij ervoor dat supporters weten wat er gaat gebeuren. Wanneer de sfeergroep een actie voorbereidt, helpt ze mee om die praktisch in goede banen te leiden.

Supporters weten haar ondertussen te vinden. Tijdens wedstrijden staat ze meestal op dezelfde plaats. Wie een vraag of probleem heeft, kan bij haar terecht. Dat is in essentie haar functie als Supporter Liaison Officer (SLO). “Ik ben zo’n beetje het aanspreekpunt tussen de club en de supporters”, vat Vermeersch haar rol samen.

SLO is een vrijwillige, onbezoldigde functie, waar iedere supporter zich voor kandidaat kan stellen. Momenteel neemt Vermeersch samen met haar collega Jonas Vandeplassche de rol van SLO-team op zich.

Van supporter naar SLO

Haar band met SV Zulte Waregem bestond al lang voordat ze SLO werd. Vermeersch had jarenlang een abonnement, ging bijna iedere verplaatsing mee en was actief binnen een supportersclub. Daar hielp ze onder andere met de inschrijvingen voor verplaatsingen. Zo leerde ze door de jaren heen heel wat supporters persoonlijk kennen.

Toen de toenmalige SLO veiligheidsverantwoordelijke werd en beide functies niet meer combineerbaar bleken, kwam de vraag of Vermeersch een opleiding tot SLO wilde volgen. Op dat moment was voor haar nog niet duidelijk wat een SLO was. Vandaag vormt net die jarenlange band met de supporters een belangrijk onderdeel van haar werk. Een SLO moet dicht genoeg bij de supporters staan om hun vertrouwen te behouden, maar tegelijk samenwerken met de club en de veiligheidsdiensten.

“De grootste uitdaging is dat je zowel de supporters als de club tevreden moet houden”

Tonia Vermeersch (Supporter Liaison Officer bij SV Zulte Waregem)

Een scherp afgelijnde functieomschrijving bestaat volgens Vermeersch nauwelijks. Ze bemiddelt, communiceert en probeert problemen te voorkomen voordat andere veiligheidsactoren moeten ingrijpen. Daar zit meteen ook de moeilijkheid van haar functie. “De grootste uitdaging is dat je zowel de supporters als de club tevreden moet houden. Een goede middenweg vinden, is soms moeilijk.”

Eerst praten

Vermeersch is geen steward, politieagent of veiligheidsverantwoordelijke. Wanneer iemand de regels overtreedt, is het niet haar taak om die persoon uit de tribune te halen. Dat zou volgens haar de vertrouwensband tussen de SLO en de supporters beschadigen.

Haar eerste instrument is communicatie. Wanneer ze bijvoorbeeld vooraf merkt dat iemand verboden materiaal bij zich heeft, probeert ze die persoon eerst zelf te overtuigen om het af te geven. Pas wanneer iemand na zo’n waarschuwing weigert, zal ze het doorgeven.

Ook wanneer spanningen tussen supporters ontstaan, probeert Vermeersch eerst verbaal tussenbeide te komen. Bang om op een ruzie af te stappen is ze naar eigen zeggen niet. “We zijn allemaal voor dezelfde club”, probeert ze supporters dan duidelijk te maken. Zolang een situatie beheersbaar blijft, probeert ze zelf te bemiddelen. Wanneer het te ver gaat, laat ze het over aan stewards en politiespotters.

Die manier van werken illustreert precies waar een SLO zich bevindt: niet aan de repressieve kant van voetbalveiligheid, maar ook niet volledig aan de kant van de supporters. Vermeersch moet voortdurend inschatten wanneer ze zelf kan bemiddelen en wanneer anderen moeten overnemen.

Spanning tijdens de derby

Dat evenwicht wordt moeilijker wanneer wedstrijden gevoeliger liggen. De derby tegen KV Kortrijk is zo’n voorbeeld. Bij dergelijke wedstrijden komt volgens Vermeersch veel meer kijken dan wat supporters uiteindelijk op de tribune te zien krijgen. De veiligheidsverantwoordelijken van beide clubs werken samen met de politie en andere betrokken diensten. Er kan een combiregeling gelden, supportersbussen moeten opgelegde routes volgen en ook de verplaatsing naar het stadion wordt gecontroleerd.

Dat is niet zonder reden. Vermeersch herinnert zich verplaatsingen waarbij supportersbussen onderweg met blikken of flessen werden bekogeld. Ook het feit dat het stadion van KV Kortrijk midden in de stad ligt, maakt de verplaatsing volgens haar moeilijker te organiseren. “De weg naar het stadion en rond het stadion moet dus gecoördineerd worden.”

Voor Vermeersch is een derby daardoor veel meer dan negentig minuten voetbal. De veiligheidsorganisatie begint al tijdens de reis naar het stadion en stopt niet onmiddellijk na het laatste fluitsignaal. Zeker na een nederlaag kunnen emoties op de parking nog hoog oplopen.

Ze vindt het jammer dat zulke wedstrijden daardoor soms minder geschikt worden voor gezinnen. “Er gaan ook kinderen naar het voetbal kijken, we zien er wel steeds minder op zo’n match.” Toch benadrukt ze dat er in het stadion zelf relatief weinig incidenten plaatsvinden. De aanwezigheid van stewards, spotters en veiligheidsverantwoordelijken zorgt ervoor dat supporters weten dat er toezicht is.

Niet iedereen afschrikken

Ook over stadionverboden is Vermeersch genuanceerd. Volgens haar kunnen sancties gewone supporters wel degelijk afschrikken. Een waarschuwing dat een volgende overtreding tot een stadionverbod kan leiden, heeft volgens haar vaak effect. Bij de harde kern ligt dat anders. “De echte harde kern is niet bang om een stadionverbod te krijgen”, zegt Vermeersch. Voor sommige leden van zulke groepen kan een stadionverbod volgens haar zelfs als een soort statussymbool worden gezien. Dat maakt preventie complexer. Dezelfde maatregel heeft niet noodzakelijk hetzelfde effect op iedere supporter.

“De echte harde kern is niet bang om een stadionverbod te krijgen”

Tonia Vermeersch (Supporter Liaison Officer bij SV Zulte Waregem)

Ook politieaanwezigheid moet volgens haar in verhouding blijven. Politie moet zichtbaar zijn, maar een te grote machtsontplooiing kan volgens Vermeersch juist extra spanning veroorzaken. “We moeten zien dat er politie is, maar ook niet te veel.”

Ze verwijst daarbij naar haar ervaringen bij uitwedstrijden waar grote aantallen agenten in volledige uitrusting aanwezig zijn. Dat kan volgens haar bedreigend overkomen en averechts werken. Vermeersch ziet meer in vertrouwde stewards en politiemensen die de supporters kennen en aanspreekbaar zijn.

Sfeer zonder geweld

Vermeersch begrijpt waarom supporters sfeer willen creëren. Een voetbalstadion moet volgens haar leven. Ze wil zelf ook geen wedstrijd meemaken waarin iedereen negentig minuten stil op zijn stoel blijft zitten. “Er moet sfeer en ambiance zijn.”

Tegelijk kent ze de gevaren van vuurwerk en pyrotechniek uit persoonlijke ervaring. Als kind liep Vermeersch zelf ernstige brandwonden op. Daardoor weet ze hoe groot de gevolgen kunnen zijn wanneer vuur verkeerd wordt gebruikt. Vooral vuurwerk in een volle tribune gaat voor haar dan ook te ver.

Toch pleit ze niet voor een stadion waarin alle vormen van sfeer verdwijnen. Vermeersch ziet mogelijkheden in streng gecontroleerde vormen van pyrotechniek, waarbij vooraf duidelijk wordt afgesproken wie iets gebruikt, waar dat gebeurt en onder welke omstandigheden. Maar ook daar ziet ze een risico. “Geef ze een vinger en ze pakken je hand”, zegt ze. Er zullen volgens haar altijd supporters zijn die verder proberen te gaan dan wat werd afgesproken. “Het mag geen saaie bedoeling worden, maar het mag ook niet gewelddadig worden.”

Van pyrotechniek en supportersgeweld tot cameratoezicht en stadionverboden: hoe veilig zijn onze voetbalstadions? In de reeks ‘Voetbalveiligheid’ onderzoekt reporter Achille Vancolen welke maatregelen werken, waar het misgaat en hoe de huidige aanpak ervaren wordt.