reacties (4)

Den Bear Grills van Antwerpen roept alle kiezers op om komende zondag blanco te stemmen. Maar wat gebeurt er nu juist met uw blancostem, en welke invloed heeft die op de uitslagen? Is het wel een goed idee om blanco te stemmen?

Een wijdverbreide misvatting is dat een blancostem rechtstreeks naar de grootste partij gaat. Dat klopt niét. Blanco stemmen worden, net als ongeldige stemmen en afwezigheden, niet meegeteld in de uitslag. Blanco stemmen heeft bijgevolg de facto hetzelfde effect als niet gaan stemmen. Bij de zetelverdeling worden dan ook geen zitjes vrijgelaten voor wie niet of blanco stemde: de ‘lege’ zetels worden verdeeld over de partijen naargelang het aantal stemmen zij kregen.

Dat heeft voor gevolg dat de grootste partijen er veel meer zetels bij krijgen dan de kleinste partijen. In die zin ondersteunt een blanco stem dus wel de meerderheid. Een goed voorbeeld vormden de Duitse bondsverkiezingen van vorig jaar. De CDU van bondskanselier Angela Merkel behaalde ruim 41% van de stemmen. Door het hoge aantal blanco stemmen, en het feit dat twee kleinere partijen nipt de kiesdrempel niet haalden, bezet de CDU echter 49% van de zetels. Met nog meer blanco stemmen had de partij dus een absolute meerderheid kunnen halen in het parlement, hoewel ze slechts 41% van de stemmen behaalden.

Bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen in Vlaanderen was de impact van blanco of ongeldige stemmen lang niet zo groot, maar in onderstaande grafiek toch ook duidelijk merkbaar:

Proteststem

Rachid Abourig, aka. Bear Grills van Antwerpen, steunt met zijn blancostem dus toch ongewild de meerderheid, terwijl hij net wil duidelijk maken dat hij geen enkele partij of politicus vertrouwt. Aan de Gazet van Antwerpen verklaarde hij: “We moeten laten merken dat we geen kiesvee zijn, want zo behandelen ze ons. Beschouw dit maar als een motie van wantrouwen, waarover ze vijf jaar kunnen nadenken.” Abourig stemt blanco uit protest tegen het huidige politieke bestel.

Het probleem is dat er in ons kiessysteem in principe geen manier is om uit te drukken dat je door geen van de partijen en politici gerepresenteerd wenst te worden. Volgens de website van de Belgische overheid betekent blanco stemmen immers ‘dat de kiezer zich neerlegt bij wat de andere kiezers samen beslissen’.

Daarom gaan er her en der stemmen op om in het parlement daadwerkelijk zetels leeg te laten voor iedereen die blanco, ongeldig of niet stemt. Dat zou het probleem wel zichtbaar maken, maar de meeste politici en politicologen lijken het erover eens te zijn dat zo’n maatregel alleen maar zou leiden tot meer politieke impasse.

Financiële gevolgen

Zullen de politici dan wel wakker liggen van Abourigs ‘motie van wantrouwen’, als die er alleen maar voor zorgt dat ze meer zetels vergaren? Toch wel, meent Abourig. “Door massaal blanco te stemmen, leggen we de partijen financieel droog.” De partijdotaties worden immers berekend op het absolute aantal stemmen, niet op de relatieve percentages geldige stemmen. De vraag is echter of de blancostemmers genoeg financiële impact hebben om indruk te maken op onze politici.

In het huidige kiessysteem levert een blancostem dus weinig tot geen resultaat op voor de kiezer die zijn onvrede wil uitdrukken.

© 2014 – StampMedia – Maya Witters, fotomontage: Jeroen Convens


Dit artikel werd gepubliceerd door Express.be op 21/05/2014
Dit artikel werd gepubliceerd door Allesoverjeugd.be op 22/05/2014
Dit artikel werd gepubliceerd door Het Nieuwsblad - online op 22/05/2014


Reacties (4)

Tom Schamp

Uw bijdrage raakt de kern van der zaak. Blancostemmen hebben een ambigu statuut: aan de ene kant maken kiezers die blanco stemmen duidelijk een keuze, aan de andere kant wordt deze stemkeuze niet gehonoreerd door het bestaande systeem. Van zodra de stembureaus gesloten zijn en de stemmen worden overgedragen aan het hoofdtelbureau (of het stemopemingsbureau) worden ze immers samen gevoegd met de ongeldige stemmen. Van danaf wordt er geen rekening meer mee gehouden. Maar het feit dat geen rekening meer mee wordt gehouden, betekent niet dat ze geen impact hebben op het verkiezingsresultaat. Er is immers -zoals u terecht aangeeft met het voorbeeld van de Duitse Bundestagverkiezingen- wel degelijk een effect: zowel de kiesdrempel (5% op provinciaal niveau) als de zetelverdeling houden rekening met het aantal geldig uitgebrachte stemmen. Blancostemmen worden niettegenstaande het feit dat ze op een perfect legale wijze werden gegeven (iemand kan namelijk de blanco stem "kiezen") maar desondanks uit de totale geldige stem gehaald. Door die operatie verkleint het aantal geldige uitgebrachte stemmen of de noemer in de deling voor de berekening van de kiesdrempel en de kiesdeler. De combinatie van beide elementen (het aantal stemmen dat nodig is om de kiesdrempel te halen komt hoger te liggen en de kiesdeler stijgt eveneens) verklaart ook het feit dat de sterkste partijen zich het meest voordeel doen bij een hogere blancostem (en ongeldige stem). Zij zijn wel de laatste om het bestaande systeem aan te passen, of om een systeem met lege zetels te installeren. Slotsom, blancostemmen komen de grootste partijen ten goede en zijn in het nadeel van de kleinste. Hoe groter het aandeel blanco en ongeldige stemmen, hoe groter de electorale bonus voor de grootste partijen. Aangezien elke stem telt, ook de blancostem, is blancostemmen niet de beste keuze voor zij die geen stemkeuze willen uitdrukken. Wie niet wil stemmen, blijft beter thuis.

Stefan Nieuwinckel

Je wil met blanco stemmen uitdrukken dat je geen van de kandidaten 'goed genoeg' vindt om je te vertegenwoordigen?

Dan heb je eigenlijk de pretentie beter te zijn. En als je die pretentie hebt, heb je maar één alternatief: zelf opkomen en het ook beter te doen.

Hartwon

Uit welke bron haalt u dat de 'lege zetels' over de andere partijen worden verdeeld? Volgens mij wordt voor de zetelverdeling de Methode D'hont toegepast op de geldig uitgebrachte stemmen en wordt de rest genegeerd (immens democratisch).

Zei er hier iemand iets over de beginselen van de democratie?
In het Oude Griekenland was de democratie hoofdzakelijk gebaseerd op loting, veel democratischer dan verkiezingen die oorspronkelijk een middel waren om de aristocratie aan de macht te houden

Plaats een reactie