Driemaal feest in april: Pasen, Pesach en de Ramadan vielen dit jaar uitzonderlijk samen. Voor die feesten wordt er eerst gevast. Maar als je niet mag eten of drinken wat, of wanneer je wil, ben je dan wel vrij? Of is dat net een heel westerse kijk op vrijheid? Ibtissame Azougagh (23), Dries Geeraert (23) en Chami (30) deelden hun opvatting vanuit hun geloof.  

Stel je iemand de vraag: “Wat is vrijheid?”, dan krijg je waarschijnlijk een langgerekte “euh” als antwoord. Er is namelijk geen universeel antwoord op die vraag, aangezien iedereen dat concept voor zichzelf invult. Dat vindt ook Ibtissame Azougagh (23). Ibtissame is moslima en trok na haar middelbare studies in Turnhout naar Utrecht om er geneeskunde te studeren. “Voor mij is vrijheid een relatief begrip. Maar als ik naar mezelf moet kijken, dan voel ik mij vrij zolang ik mijn eigen keuzes kan maken. Dan heb ik het over de basisdingen, zoals wat ik wil eten ’s avonds, welke studies ik wil doen of zelfs welke kleren ik wil dragen.”  

Voor Dries Geeraert (23), draait vrijheid niet per se rond eigen keuzes maken, maar wel rond volledig jezelf kunnen zijn, los van alle invloeden van binnen- en buitenaf. Dries is christen en is na zijn studie theologie aan de KU Leuven voor de jeugddienst van het bisdom Brugge (IJD) gaan werken. “Voor mij is vrijheid Christus, of Jezus zelf, en volledig onthecht zijn van alles,” vertelt Dries. Hij verwijst ook naar het alfabet van de liefde, wat volgens hem dé sleutel is naar de vrijheid. Dat alfabet begint bij ‘a’ jezelf graag zien, dan ‘b’ je familie graag zien, enzovoort. Maar als je echt vrij wil zijn, zegt hij, dan moet je gaan tot ‘z’ en ook de mensen die het verst van je afstaan, je vijanden, graag zien. “Iedereen graag proberen zien, dat is verre van evident. Maar als je dat doet, liefhebben tot het uiterste zoals Christus dat deed, dan opent de weg van de hoop,” aldus Dries.  

"De westerse bevolking ziet joden alsof ze in een kooi leven en niets mogen, maar dat klopt niet"

Chami (30) kan vrijheid in haar religie vinden, en meer bepaald in haar gemeenschap. Chami is een orthodoxe jood uit Antwerpen. Ze is orthopedagoge van opleiding en is momenteel aan het bijstuderen om schoonheidsspecialiste te worden. Toch is vrijheid voor Chami een dubbelzinnig concept. “Wij zijn vrij, maar het is dubbel, want eigenlijk zijn we pas vrij als onze Messias komt en we terug in Israël wonen.” Chami wijst er bovendien op dat ze het jammer vindt dat het jodendom zo vaak in een slecht daglicht wordt gezet. “De westerse bevolking ziet joden alsof ze in een kooi leven en niets mogen, maar dat klopt niet. Ik kan doen wat ik wil, zolang het in de religie past.”  

Vrijheidssnoepjes

©Ibtissame Azougagh

Geen seks voor het huwelijk, regelmatig bidden, strenge spijswetten en aangepaste klederdracht. Dit zijn maar enkele regels waar veel gelovigen zich aan houden. Toch worden ze niet als beperkingen gezien van hun vrijheid, want achter elke regel zit een wijsheid. Ibtissame vergelijkt het met een kind dat maar één snoepje mag eten. “Ook al wil het kind meer snoepjes, het krijgt er maar eentje van de ouders. Het kind wordt daarin dus beperkt in zijn vrijheid, maar de ouders zeggen dat natuurlijk niet voor niks. Er zit een bepaalde wijsheid achter.” Zo kijkt Ibtissame ook naar de regels van de islam. “Er zijn wel regels die mij soms beperken in mijn vrijheid, maar ik vind dat als moslima niets vervelends of negatiefs. Ik weet gewoon dat mijn schepper, degene die mij beter kent dan ik mijzelf, precies weet waarom hij die regels heeft toegeschreven aan ons. Achter elke regel zit dus iets goeds.” Toch staat Ibtissame wel eens stil bij de reden achter bepaalde regels. “Soms denk ik van: en waarom zou ik dat dan niet mogen? Zo mogen we bijvoorbeeld niet naar muziek luisteren. Die regel blijft heel moeilijk te volgen, want bijna overal draaien ze muziek. Toch zit ook hier een wijsheid achter. Muziek brengt mensen namelijk in een bepaalde mood, en dat kan ook leiden tot andere dingen, vooral dan als mannen en vrouwen bij elkaar staan. Die regel voorkomt dus dat er in situaties waarin er muziek gespeeld wordt, dingen worden gedaan die niet kunnen in de islam.”  

Ook voor Chami zijn de joodse leefregels een leidraad voor haar leven. “They keep me on the right track,” legt ze uit. “Ik kom zelf uit een van de meer extreme strekkingen, maar ik doe wel gewoon wat ik wil, zolang ik de regels niet overtreed. Ik draag bijvoorbeeld make-up en parfum, terwijl mijn vriendinnen daar wel eens commentaar op hebben.” Het geloof van Chami lijkt haar keuzevrijheid dus niet in de weg te staan. Zo is zij wel gaan studeren, in tegenstelling tot haar vriendinnen die niet wilden mengen met niet-joden. Bovendien studeert Chami sinds kort opnieuw. “Mijn man was er in het begin niet zo comfortabel mee dat ik opnieuw ging studeren. Maar ik heb hem toen uitgelegd dat dat mijn droom is en dat ik dat echt wil doen. Uiteindelijk zei mijn man ook dat ik daar eigenlijk niets mis mee deed.” 

Het geloof vormt voor de drie jonge gelovigen dus geen obstakel voor hun vrijheid, maar volgens Ibtissame en Dries komt het soms neer op het niet kunnen maken van bepaalde herinneringen. Zo vertelt Dries dat zijn vrienden in het Paasweekend naar een evenement gingen in het Sportpaleis. Het Paasweekend is het belangrijkste weekend voor de christenen, waardoor Dries niet is meegegaan. “Ik heb dan niet per se dingen gemist. Voor mij is dat de decoratie op de taart, maar dat is niet de taart zelf, want dat is Christus. En de rest is heel leuk en mag er zijn, maar daar gaat het mij niet om.” Ook Ibtissame geeft aan dat ze bepaalde herinneringen niet heeft kunnen maken. Zo kon ze niet mee op de buitenlandse reizen in het middelbaar, omdat je volgens de regels van de islam moet reizen met een mahram. Een mahram is dan iemand waarmee het huwelijk onwettig is, zoals de vader of broer. “Ik vond dat toen wel jammer, maar ik had wel een soort van rust in mijn hart, omdat ik wist dat ik het goede deed,” aldus Ibtissame.  

“Ik weet niet of die vrijheid wel echt vrijheid is”

©Dries Geeraert

Doen en laten wat je wil, gaan en staan waar je wil. Twee klassiekers die vaak aangehaald worden als iemand vrijheid wil definiëren. Vooral in het Westen wordt vrijheid zo opgevat, als leven zonder grenzen en obstakels. Toch geldt deze invulling van vrijheid niet voor iedereen. “Ik vind niet dat vrijheid gelijkstaat aan kunnen doen wat je wil. Ik vind vrijheid in mijn gemeenschap,” vertelt Chami. Daarnaast wijst Chami erop dat ze dankzij de joodse regels zonder druk leeft. “Denk aan sociale media, dat zorgt voor enorm veel druk en dat hebben wij niet. Wij zitten ook niet voor de tv, maar we lezen veel. You guys miss out more on life. En dat zeg ik niet omdat ik gebrainwasht ben. Ik ben een open-minded jood, want ik ga ook bowlen en naar de cinema. Maar verslaafd zijn aan een smartphone zou niets voor mij zijn.” 

Volgens Dries kan je bovendien nooit volledig vrij zijn als je leeft volgens de westerse invulling van vrijheid. “Ik denk niet dat de volledige vrijheid in die zin bestaat, omdat je dan meer gebonden bent aan dingen. Als je te veel focust op dingen die vergankelijk zijn, zoals geld of je carrière, dan kan je per definitie nooit vrij zijn. Want vroeg of laat word je toch geconfronteerd met lijden, miserie en uiteindelijk de dood, en dan vervallen die dingen allemaal in het niets. Dus ik weet niet of die vrijheid wel echt vrijheid is.” Vergankelijke zaken zouden dus niet de essentie van het leven mogen zijn, en dat is bij Dries ook niet het geval. “Ik ga graag op café, maar als morgen alle cafés dicht zijn, dan gaat mijn wereld niet instorten. En als ik morgen mijn job zou verliezen, dan zou ik dat heel jammer vinden, maar daar draait het niet om voor mij. Als je daaraan vasthangt, weet ik niet of je wel echt vrij bent.”   

“Ik heb mij op het middelbaar nooit echt vrij gevoeld, omdat ik niet mocht dragen wat ik wou”

 Ook Ibtissame vindt dat de westerse opvatting van vrijheid te veel als norm wordt beschouwd. “Dat heb ik gemerkt omdat ik in het Westen ben opgegroeid,” legt Ibtissame uit. “Als je in het Midden-Oosten komt, dan is de islam gewoon een onderdeel van de grote gemeenschap. Daar roept het concept vrijheid helemaal andere gedachten op, omdat de regels van de islam er al automatisch inzitten. Daar weet men dat de vrijheid begrensd is door die regels.” Bovendien wijst Ibtissame erop dat we in België wel volledig vrij lijken te zijn, maar dat dat toch niet helemaal het geval is. “Als je er goed over nadenkt, dan zijn er ook nog veel regels waaraan we ons moeten houden in België. Denk bijvoorbeeld aan kleine dingen, zoals moeten stoppen voor een rood licht of op tijd op je werk moeten zijn. Mensen zijn zich soms niet bewust van de dingen die ze niet mogen, omdat ze zo ingeburgerd zijn. Ze zien hun vrijheid dan als enige vorm van vrijheid, terwijl de regels in andere landen gewoon anders zijn.” Daarnaast geeft Ibtissame aan dat de westerse visie op vrijheid haar wel eens werd opgedrongen. Op haar middelbare school mochten de leerlingen bijvoorbeeld geen hoofddeksels dragen, en ook de hoofddoek was daarom niet toegestaan. “Ik ben wel eens naar de directeur geweest om te vragen wat de achterliggende reden achter deze regel was. Hij zei dan dat dat met ‘vrij zijn’ te maken had. Wij moslima’s zouden ons dan vrij kunnen voelen op school, omdat we daar onze hoofddoek niet moesten dragen,” vertelt Ibtissame. Maar deze regel had het tegenovergestelde effect. “Ik heb mij op het middelbaar nooit echt vrij gevoeld, omdat ik niet mocht dragen wat ik wou.”   

Feest van de vrijheid

 April was niet alleen belangrijk voor de christenen en de moslims, ook de joden vierden Pesach van 15 tot 23 april. Pesach is het feest van de vrijheid, waarbij de uittocht van de joden uit Egypte herdacht en gevierd wordt. De joden leefden daar als slaven voor de Farao en God heeft hen toen bevrijd. De slavernij in Egypte blijft tot op de dag van vandaag nazinderen in de joodse gemeenschap, vertelt Chami. “We vinden het heel erg dat onze voorouders zo hard moesten werken en zoveel moesten meemaken, voordat ze uit Egypte konden vertrekken. Daarom vasten wij tijdens Pesach, bidden we voor hen en danken we hen. Wij willen absoluut niet dat er vergeten wordt wat er vroeger is gebeurd, daar zijn wij hard mee bezig.” Daarbij verwijst Chami ook naar de Holocaust. “Sommige mensen zeggen ook dat de Holocaust nooit gebeurd is, maar wij blijven tegen onze kinderen zeggen dat het wel zo is en dat we daarom niet te veel mogen mengen. Maar het jodendom zal blijven bestaan en wij blijven hier, totdat onze Messias komt.”  

vorige volgende