Sien Coolsaet (23) over opgroeien als LGBTQIA+-jongere: “Ik had geen voorbeelden waarin ik me kon herkennen”

Steeds meer jongeren zijn op zoek naar hun identiteit en nemen de ruimte om te experimenteren met wie ze zijn. Voor lgbtqia+-jongeren verloopt dat proces echter niet altijd even vlot, zeker niet binnen de context van het secundair onderwijs. Sien Coolsaet (23) getuigt.

Sien Coolsaet (23) identificeert zich als lesbische vrouw met een fluïde genderidentiteit. “Toen ik op mijn vijftiende naar voren trad als lesbienne, reageerde iedereen vrijwel positief en ontvankelijk.” Momenteel identificeert ze zich als masculiene vrouw, maar geeft ze aan nog zoekende te zijn. “Het zou me niet verbazen, mocht ik over vijf jaar een mastectomie ondergaan. Maar voorlopig voel ik me comfortabel bij de voornaamwoorden zij/haar of die/hun”, vertelt Sien.

Hoewel haar directe omgeving positief reageerde op haar coming-out, ervaarde Sien tijdens haar middelbareschooltijd een gebrek aan zichtbare rolmodellen. “Ik had geen voorbeelden of mensen waarin ik me kon herkennen. Ik had slechts één homoseksuele vriend.” Daarnaast herinnert ze zich een confronterend moment in de godsdienstles, waar de vraag werd gesteld of ‘personen met een andere seksuele oriëntatie het recht hadden om te bestaan’. “Ik heb me best alleen gevoeld in mijn homoseksualiteit”, getuigt Sien. “In de klas was ik onvoldoende comfortabel om als lesbienne naar voren te stappen of om LGBTQIA+-rechten te verdedigen.”

“Een belangrijk kantelmoment was de bezinning in het zesde middelbaar”, gaat Sien verder. Dat is een tweedaagse die in het kader van de godsdienstlessen werd georganiseerd, met aandacht voor groepsdynamiek en de bespreekbaarheid van gevoelige thema’s. Een van de sessies ging over homoseksualiteit en het leven als LGBTQIA+-persoon in de samenleving. Twee gastsprekers, een man en een vrouw die beiden homoseksueel zijn, deelden hun ervaringen. “Dat gaf me voor het eerst het gevoel echt gezien en erkend te worden. Ik heb een traantje gelaten en pas toen durfde ik ook binnen de klascontext uit de kast te komen”, vertelt Sien.

“Mensen in hokjes duwen, is voor mij onnatuurlijk. Uiteindelijk ben ik maar gewoon Sien”

Tijdens de coronaperiode vond Sien via onlineplatformen, zoals Tiktok, meer lesbische en queerrepresentatie en herkenning. “Door de lockdown leefde ik chronisch online en vond ik online voorbeelden van lesbiennes in wie ik mezelf kon herkennen. Als ik terugdenk aan de quarantaine van 2020 denk ik aan de zon en aan de regenboog”, lacht ze.

Na haar afstuderen kreeg ze een autismediagnose, die volgens haar ook een belangrijke rol speelt in hoe ze naar identiteit, labels en sociale normen kijkt. “Als vrouw met autisme denk ik niet in sociaal gevormde normen. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar mensen in hokjes duwen, is voor mij onnatuurlijk. Uiteindelijk ben ik maar gewoon Sien.”

Onderwijs schiet tekort

Volgens Sien schiet het onderwijs wel tekort op vlak van persoonsontwikkeling binnen de leerlingenbegeleiding. “Je wist wel dat de leerlingenbegeleiding er was om te helpen met studiemethoden en met leermoeilijkheden, maar ze zetten niet echt in op persoonsontwikkeling. Dat ervaarde ik wel als een gemis.”

Ook op vlak van inclusieve representatie is er nog ruimte voor verbetering. “Meer aandacht voor diverse seksuele oriëntaties en genderidentiteiten binnen verschillende vakken zou een veel inclusievere sfeer creëren. Relationele en seksuele vorming mag ook veel breder getrokken worden dan cisgender heterorelaties.” Dat zijn relaties tussen mensen van een verschillend geslacht van wie de genderidentiteit overeenkomt met het geboortegeslacht.

Tot slot pleit Sien voor bespreekbaarheid en transparantie van LGBTQIA+-thema’s: “Leerkrachten die zich open opstelden over hun geaardheid gaven me echt het gevoel dat ik welkom was. Maar helaas waren dat slechts individuele gevallen die daar openlijk voor durfden uitkomen.”

Hoe inclusief is het Vlaamse onderwijs vandaag? In deze reeks onderzoekt reporter Valentine Vanparys hoe LGBTQIA+-jongeren hun schooltijd beleven, welke uitdagingen middelbare scholen tegenkomen en waar kansen liggen om een veilige en inclusieve leeromgeving te creëren. Elke vrijdag brengen we een nieuw verhaal, van persoonlijke getuigenissen tot diepgaande interviews en achtergrondreportages. Lees hier de andere artikels uit de reeks ‘Onderwijs zonder label’.