©Kaat De Bock

 Wat als slapen een ware opgave wordt en angst de welverdiende rust overschaduwt? We peilden naar het nachtgedrag van mensen en hoe je het eventueel kunt veranderen. 

Volgens Inge Declercq, neuroloog van het UZA en slaapexpert, heb je last van chronische slapeloosheid indien je minstens drie keer per week moeite hebt met inslapen. Dit kan verschillende oorzaken hebben, maar één van de steeds meer voorkomende is de chronische angst om te gaan slapen, ook wel somnifobie genoemd. Andere vormen van angst omtrent slapen zijn hypnofobie en clinofobie. De eerste heeft betrekking op het slapen zelf, het hypnotiserende gevoel. De tweede met de vrees om tijdens de nachtrust te sterven. 

Stress 24/7

©Wikimedia Commons

Bij een willekeurige steekproef in Antwerpen vroegen we mensen hoe zij tegenover slaap staan. Er kwamen zowel negatieve als positieve reacties aan bod. Sommige keken uit naar het moment waarop ze weer in hun nest konden kruipen, terwijl datzelfde vooruitzicht anderen de stuipen op het lijf joeg. En wel om verschillende redenen, zoals familiale problemen die 's nachts moeilijk te verdringen zijn. Maar ook stressvolle situaties die de slaap weghouden. Naast school- of werkgerelateerde stress werden ook relationele spanningen vaak vernoemd. Ook de stilte van de nacht kan angst opwekken. Het zet mensen aan tot piekeren over wat ze met hun leven de komende jaren willen doen.  Of sterker nog, ruzies van een tijd geleden die plots weer door je hoofd spoken.

Parasomnieën kunnen ook een reden zijn waarom mensen niet graag slapen.
Zo bestaan er de volgende fenomenen: (1) een slaapverlamming, (2) het rustelozebenensyndroom, (3) narcolepsie en (4) slaapapneu. Een slaapverlamming wijst op een kortsluiting in de hersenen waardoor een persoon kort bij bewustzijn is in zijn/haar/hun REM-slaap. Vaak gaan hallunicaties gepaard met deze paralyse. Dit fenomeen komt meer en meer in de media en er wordt verder onderzoek naar gedaan om te verklaren vanwaar deze aandoening komt. Het rustelozebenensyndroom heeft betrekking op de drang om benen en voeten te bewegen tijdens de nacht. Narcolepsie uit zich in het plots in slaap vallen doorheen de dag en slaapapneu is eerder een tekort aan adem waardoor je onrustig naar bed gaat. 

Eén van de meest voorkomende parasomnieën is een hypnagoge schock. Deze shock wijst op het feit dat je lichaam in tweestrijd is. De tweestrijd tussen een ontspannen gevoel, het gevoel van indommelen, en een wakkere staat. In de meeste gevallen is het onschuldig maar dit is niet altijd zo. Indien dit fenomeen wekelijks of zelfs dagelijks voorkomt, is het aangeraden om eens naar een huisarts te gaan. Je lichaam geeft in principe een shockreactie om zo een bescherming te creëren tegen potentieel gevaar. Deze reactie is vaak stressgerelateerd maar kan zelfs wijzen op een te lage ademhaling waardoor je lichaam in alarm-modus gaat.  

 

Perfectionisme

©Wikimedia Commons

Hetgeen vaker voorkomt in de praktijk en hetgeen Inge Declercq, neuroloog van het UZA, ook aanhaalt in haar boek “Slaapwijzer” zijn de angstige, obsessieve gedachten die een soort stressreactie creëren waardoor iemand wakker blijft en niet kan inslapen. Het gevoel dat iemand in bed ligt en dat er nog maar een bepaald aantal uren geslapen kunnen worden creëert een onbehagen gevoel. Zo verklaart ze dat dit te maken heeft met een vorm van perfectionisme. Dit kan zorgen voor een druk rond slapen. Herbij spelen de smartwatches en fitbits een grote rol. Met behulp van deze apparaten kan iemand kijken hoeveel REM-slaap, diepe slaap en wakkere momenten hij/zij/die had tijdens de nacht. De apparaten zijn zelfs in staat om iemand een slaapscore op 100 te geven. Deze informatie zal enkel de obsessieve gedachten van een persoon versterken. Het verlangen naar de perfecte slaap heeft zelfs een officiële benaming gekregen, namelijk orthosomnie. 

Volgens een onderzoek van de Ugent blijken de slaapgegevens van deze slimme apparaten zelfs niet te kloppen. Uit een experiment waarbij een proefpersoon twee smartwatches op hetzelfde moment draagt, kwamen de slaapscores niet overeen.   

Onwetendheid van de nacht

©Kaat De Bock

Andere online getuigenissen haalden aan dat ze schrik hebben voor de onwetendheid van de nacht. Zo kwam de mogelijkheid dat een inbreker langskomt of de mogelijkheid dat een persoon de nacht niet overleeft aan bod. Via online fora werd het duidelijk dat dit één van de meest voorkomende redenen is om een slaapfobie te creëren. De meeste mensen ondernemen geen stappen voor hun slaapangsten en weten niet goed wat de aanleiding van deze fobie is. Echter, in sommige gevallen liggen traumatische gebeurtenissen aan de basis van het probleem.

Ook heel specifieke angsten kwamen terug uit de getuigenissen. Om nu maar één voorbeeld aan te halen van de aangesproken getuigen: een specifieke nachtmerrie die jaren aan een stuk terugkwam. De nachtmerrie dat een fictief figuur van Lord of the Rings aanvalt, opgevolgd door een plotse shock en hevige hartkloppingen. Niet alleen specifieke nachtmerries maar ook algemene nachtmerries kunnen een reden vormen voor somnifobie. Waarbij de meest voorkomende nachtmerries volgens verschillende online fora de volgende zijn: (1) achtervolgd worden, (2) doodgaan, (3) zich verloren voelen en (4) zich gevangen voelen.   

Verslaafd aan slaap

©AtlasStudio

Momenteel zijn er ook wel chemische middelen op de markt om slaapangst te verminderen. Apotheker, afkomstig uit Antwerpen, Raf Noppen, meldt dat dagelijks klanten vragen naar slaapmedicatie omwille van angstige gevoelens bij het inslapen. Raf zal in dit geval eerst verwijzen naar een huisarts omwille van een eventuele onderliggende problematiek. Zo zijn volgens hem de meest voorkomende redenen voor slaapfobieën: (1) psychische problemen, (2) stressmomenten en recent ook (3) corona-gerelateerde factoren. 

Tijdens de corona-epidemieën merkt hij een opwaartse stijging in de vraag naar slaapmedicatie. Indien een klant weigert om naar een specialist te gaan, raadt hij plantaardige medicatie aan (vb. medicatie op basis van lavendel, valeriaan, passiebloem en melatonine).   
 

Slaapverwekkende toekomst

In het boek van Inge Declercq worden enkele tips aangereikt hoe de angst rond slaap verminderd kan worden. Ze raadt aan om (1) negatieve gedachten te vervangen door geruststellende gedachten, (2) een positieve mindset te creëeren in verband met slaap, (3) op zoek te gaan naar een biologisch ritme waardoor je je niet hoeft zorgen te maken over de lengte van je slaap, (4) lezen (geen e-reader maar een echt papieren boek), (5) niet streven naar een bepaald aantal uren per dag, (6) geen dutjes overdag want dit zal een invloed hebben op je diepe slaap doorheen de nacht en (7) de 5G-methode. Deze methode focust zich op positieve gevoelens omtrent slaap en staat voor “gebeurtenis”, “gedachte”, “gevoelens” “gedrag” en “gevolg”. De eerste dagen noteer je telkens je negatieve G's en naar verloop van tijd probeer je je enkel nog te focussen op de positieve G-aspecten van je slaap. Ook bestaan er online fora waar mensen elkaar proberen te helpen en nuttige tips and tricks delen met elkaar. De meeste mensen raden aan om met rustgevende geluiden te gaan slapen. Binaural beats lijken op verschillende platformen aangeraden te worden. Niet alleen binaural beats maar ook natuurgeluiden lijken een absolute aanrader op deze fora.    
 

William van der Klaauw, één van de bekendste slaapexperts uit Nederland, meldt het op een heel duidelijke en simpele manier. Zo beschreef hij dat het belangrijk is om te beseffen dat je niet gek bent maar dat je enkel kampt met een fobie. Alle fobieën dienen gerelativeerd te worden. Hij benadrukt dat een slaapfobie moeilijker is om mee te leven in vergelijking met andere fobieën zoals bijvoorbeeld arachnofobie, vliegangst, angst voor honden, angst voor hoogtes... Deze angsten zijn namelijk veel gemakkelijker vermijdbaar. Slapen valt niet te vermijden, elke nacht word je hiermee geconfronteerd. Conclusie: slaap en angst zitten verbonden met elkaar in een vicieuze cirkel waar je best niet in terecht komt. Het motto “sleep is for the weak” mag je dus met een korrel zout nemen.   

vorige volgende