• Elke dinsdag-, woensdag- en donderdagmiddag StampLab, waar je experimenteert met media

  • Boek een mediawijze workshop voor je klas of organisatie

Essay | “Nog voor ze leren een mens te zijn, leren onze jongens om vooral geen meisje te zijn”

Mahnur Hossain (16) groeide op in Bengladesh. Na een periode is Portugal, woont ze sinds kort in België. Met die rijke culturele bagage reflecteert ze over mannelijkheid en de rol van mannen in de maatschappij van vandaag. “Jongens hun gevoelsleven en emoties worden ontnomen nog voor ze zelf begrijpen wat die zijn.”

De toekomst is van iedereen: dat is het thema van Internationale Mannendag 2026. Het centrale uitgangspunt is gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Het is precies waar feministen al decennialang voor strijden: gelijkwaardigheid op de werkvloer, een eerlijke verdeling van de emotionele lasten en een gelijke taakverdeling in het huishouden. Een oud gezegde luidt: ‘Mannen werken van zonsopgang tot zonsondergang, maar het werk van een vrouw is nooit af.’ Die wijsheid legt haarfijn de wereldwijde vicieuze cirkel bloot die de emotionele ontwikkeling van jonge jongens al in de kiem smoort.

Die vicieuze cirkel begint lang voordat een man volwassen wordt. Ze wortelt in de vroege kindertijd. Nog voor kleine jongens tot man uitgroeien, wordt hen ingepeperd dat ze zich vooral niet als een meisje moeten gedragen. Daarmee bedoelt de samenleving: niet huilen, je ware gevoelens verbergen, geen angst tonen en te allen tijde stoer blijven. Jongens wordt aangeleerd vooral geen meisje te zijn, nog voordat ze ooit de kans krijgen om gewoon mens te zijn. Het is een wrange en onrechtvaardige les die we onze zonen meegeven, vaak niet eens bewust. Hun gevoelsleven en emoties worden ontnomen nog voor ze er zelf begrijpen wat die zijn.

De angst om vrouwelijk over te komen

Wanneer jongens hun emoties niet mogen uiten, bouwt zich een enorme interne druk op. En die druk ebt niet weg met de jaren. Ook als volwassen man gaan ze nog altijd gebukt onder het gebod om zich toch maar niet als een meisje te gedragen. Die angst om vrouwelijk over te komen, bepaalt rechtstreeks hoe mannen zich achter de eigen voordeur gedragen. Wanneer die vrees de kop blijft opsteken, blijven mannen hun hele leven lang gevangen in de hardnekkige kramp om altijd maar de sterke man te moeten uithangen.

“Niet in staat om te praten of om hulp te vragen, verandert de opgekropte druk in destructieve gewoontes zoals roken of drinken“

Mahnur Hossain (16)

In sommige gevallen delen mannen hun problemen en verdriet helemaal niet meer met hun partner, en houden ze de schijn op dat ze alles moeiteloos onder controle hebben. Dat heeft nog nooit iets goeds opgeleverd, want achter een stilzwijgend masker wordt niets opgelost. Gevangen in een zelfgebouwde cel, niet in staat om te praten of om hulp te vragen, verandert de opgekropte druk in destructieve gewoontes zoals roken of drinken, louter om de stress te bezweren,  waarmee ze langzaam hun eigen gezondheid kapotmaken. Niet zelden leidt dat tot diepe spanningen binnen een relatie.

Soms werkt dat een cultuur in de hand waarin essentiële informatie wordt achtergehouden – zaken waar een partner simpelweg van op de hoogte zou moeten zijn. Dat zag ik helaas meermaals gebeuren in mijn directe omgeving. Een tijdje gelede werd een man die ik ken plots vermist. Zijn partner had geen flauw idee van de situatie waarin haar man was beland. Ze had geen idee wie zijn zakelijke rivalen waren, wist totaal niet waar haar man zoal uithing, en was zich er al helemaal niet van bewust dat hij diep in de schulden zat. Gelukkig werd hij teruggevonden zonder dat de politie eraan te pas hoefde te komen. Hij bleek met een groep vrienden te hebben gegokt en had die bewuste avond al zijn geld verspeeld. Uiteindelijk trof de buurman hem bewusteloos aan en bracht hem weer thuis.

“Ingesleten genderrollen vervagen langzaamaan, maar nog steeds leren jongens hier op jonge leeftijd niets wezenlijk bij over de rol van een man binnen een gezin“

Mahnur Hossain (16)

In Zuid-Aziatische huishoudens neemt die vicieuze cirkel nog extremere vormen aan. Wanneer ik terugblik op mijn eigen wortels in Bangladesh en mannen daar hoor praten, dringt één woord zich op: vanzelfsprekendheid. De stempel waar ik het eerder over had, wordt daar bloedserieus genomen. Opgroeien als jongen in Bangladesh is bijna absurd. In een doorsnee Bengaals gezin ziet een jongen hoe zijn moeder zich uit de naad werkt. Hij ziet dat zij kookt, schoonmaakt, de kinderen eten geeft, ze in bad steekt en aankleedt. Ze geeft zich honderd procent om de boel draaiende te houden en een balans te vinden tussen haar gezin en haar eigen dromen. En dan nog trekt men haar waarde in twijfel. Ondertussen bekommert zijn vader zich alleen om zijn eigen job.

In Bangladesh kan de overgrote meerderheid van de middenklassegezinnen zich bovendien al een huishoudster veroorloven. Daardoor helpen zowel jongens als meisjes zelden in het huis. Maar zodra ze volwassen zijn en trouwen, verschuift de verwachting om het huishouden te runnen én alle ballen in de lucht te houden volledig naar de vrouw. Koken, de was en de plas, … Van haar wordt verwacht dat ze alles doet. Ondertussen focust de man op zijn carrière en steekt hij verder geen vinger uit, zelfs niet in de zorg voor zijn eigen kinderen. Het moet gezegd: die ingesleten genderrollen vervagen langzaamaan, maar nog steeds leren jongens hier op jonge leeftijd niets wezenlijk bij over de rol van een man binnen een gezin.

Tweede shift

Wanneer die bijvoorbeeld Zuid-Aziatische gezinnen dan naar Europa verhuizen, verandert er helemaal niets. Eén ding verandert wel: de luxe om een huishoudster in dienst te nemen, is er zelden. Dus wordt de last op de schouders van de vrouw alleen maar zwaarder. Ook de vrouw gaat hier uit werken. ’s Avonds komt ze thuis en begint haar ‘tweede shift’: het huishouden. Ik zag al met mijn eigen ogen hoe een vrouw thuiskomt na een lange werkdag en meteen, nog zonder zelfs maar een glas water te drinken, naar de keuken gaat om het avondeten te maken.

In een Bengaals of Aziatisch huishouden wordt van vrouwen bovendien verwacht dat ze meerdere gerechten voor het gezin op tafel zetten. Er bestaat een gezegde dat mensen leven om te eten, maar Bengalen leven om méér te eten. De vrouw geeft haar kinderen te eten en warmt voor zichzelf de maaltijd op die ze eerder al had voorbereid. Soms weigert de man zelfs om opgewarmd eten aan te raken – de meerderheid van de mannen in Bangladesh doet dat, en eist dat het eten op dat exacte moment vers wordt bereid, en dan nog het liefst bestaat uit drie tot vier verschillende gerechten.

“Omdat de toekomst ons allemaal toebehoort, moeten we actief veranderen wat onze jongens van kleins af aan zien en leren om deze generationele cirkel te doorbreken”

Mahnur Hossain (16)

De man komt thuis, neemt een douche, schuift aan tafel, ploft in de zetel en begint op zijn telefoon te scrollen zonder ook maar een greintje schuldgevoel. In zijn hoofd heeft hij zijn werk voor vandaag al gedaan. Hij helpt zijn kinderen niet eens met hun huiswerk. Hij is zich totaal onbewust van het huishoudelijke werk, tot op het punt dat hij niet eens zijn eigen lunch klaarmaakt of zijn eigen was doet.

Leren mens zijn

En als er iets niet tot in de puntjes perfect is geregeld, roept hij naar zijn vrouw. Precies daarom gebruik ik het woord ‘vanzelfsprekend’ voor deze huishoudens: vrouwen worden zo als vanzelfsprekend beschouwd dat hun eigen echtgenoten soms simpelweg vergeten hen te waarderen. Maar wie kan het hen kwalijk nemen? Hij heeft slechts geleerd wat hij zelf heeft gezien.

Precies daarom is het thema van dit jaar zo belangrijk: ‘De toekomst is van iedereen.’ Het draagt de oplossing voor die kleine, stille kwelling in het dagelijks leven die zowel mannen als vrouwen met zich meedragen. Omdat de toekomst ons allemaal toebehoort, moeten we actief veranderen wat onze jongens van kleins af aan zien en leren om deze generationele cirkel te doorbreken.

Echte gelijkwaardigheid betekent dat we de volgende generatie leren dat emoties tonen geen taboe hoeft te zijn, en dat van vrouwen niet verwacht mag worden dat ze in hun eentje honderd procent geven. Of een jongen nu opgroeit in Bangladesh, België of waar dan ook ter wereld: hij verdient het om allereerst te leren mens te zijn, vrij om uit zijn kooi te stappen, en vrij om de zorg voor het huishouden te delen. De toekomst is van iedereen.