Opinie | Een gemiste kans: Theroux kijkt toe terwijl de manosfeer groeit

De documentaire ‘Inside the Manosphere’ staat sinds begin maart op Netflix. Louis Theroux probeert de complexiteit van de omstreden online community te tonen. De aantrekkingskracht van dit omstreden gedachtengoed is verontrustend. Als we kijken naar de cijfers van Ipsosuit maart 2026 vindt een kwart van de Gen Z-mannen dat een vrouw niet onafhankelijk moet zijn en twintig procent dat een vrouw geen seks mag initiëren. Als samenleving hebben we een gedeelde verantwoordelijkheid in deze groeiende populariteit en net daar slaat Louis Theroux de bal mis.

De manosfeer is een online netwerk van websites, fora en sociale media, gemaakt door en voor mannen, waarop traditionele mannelijkheid en vrouwvijandigheid worden gepropageerd. Toxische hypermannelijkheid, zelfontwikkeling en antifeminisme staan er centraal. Zo deed de ondertussen veroordeelde Harrison Sullivan, ook bekend onder de naam ‘HSTikkyTokky’, alarmerende uitspraken: “Ik coach jongens hoe ze een fucking echte man kunnen zijn, hoe ze geld moeten verdienen, hoe ze buiten het systeem kunnen staan, hoe ze niet onder een baas hoeven te werken die hen vertelt wat ze moeten doen.”

Onzekerheid als verdienmodel

Cijfers van Ipsos tonen aan dat de impact van dit problematische gedachtengoed niet te onderschatten zijn. Nochtans grijpt Theroux geen enkele kans om de content creators te confronteren met deze cijfers, noch haalt hij de cijfers aan in zijn documentaire. De weerslag is ongezien en daarvan blijft de kijker volledig in het ongewisse. Door deze invloed op de nieuwe generatie niet te benadrukken, blijft deze ideologie een ver-van-mijn-bedshow voor vele Netflixkijkers. Tegelijkertijd blijft de populariteit onder jonge mannen alsmaar groeien.

De manosfeer dient als verdienmodel voor de controversiële content creators. De twijfels en onzekerheden van jonge mannen vormen hun inkomen. De aanhangers van hun content hebben het vertrouwen in onze maatschappij verloren. Die gevoelens nemen de bovenhand en wij, als samenleving, bieden niet langer het vangnet waar ze naar hunkeren. Die gedeelde verantwoordelijkheid laat Theroux links liggen, waardoor we nog steeds niet verder kijken dan onze neus lang is en blijven steken in kortzichtigheid.

“De manosfeer dient als verdienmodel voor de controversiële content creators”

In plaats van de kijker bewust te maken van de maatschappelijke invloed van deze ideologie, kijkt Theroux passief toe terwijl de influencers het heft in eigen handen nemen. In de documentaire doen de controversiële mannen aan pedojagen, een fenomeen waarbij burgers zelf op zoek gaan naar personen die verdacht worden pedofiele gevoelens te hebben. Zo zette iemand van het team van Harrison Sullivan een date op met een oudere man, door zich voor te doen als een jong meisje. Vervolgens wachtten ze hem op en sloegen hem in elkaar. Het volledige gebeuren werd uitgezonden op de livestream van HSTikkyTokky. Theroux hield zich op de achtergrond, zonder de problematische aard van de situatie te erkennen. “Ik ging weg en keek vanop een afstand toe”, stelt Theroux in een voice-over tijdens de scène.

Manosfeervriendjes

Het gebrek aan een scherpzinnige blik en een journalistieke benadering wordt ook zichtbaar wanneer Theroux zich meer zorgen lijkt te maken over zijn reputatie en zijn relatie met de content creators dan het aannemen van een kritische houding. Zo vraagt hij herhaaldelijk aan Harrison Sullivan: “Gaat het goed tussen ons? Echt? Want soms weet ik het niet zo zeker.” Hij wil voortdurend garanderen dat hij op goede voet staat met zijn manosfeervriendjes. Hoewel een vriendschap niet noodzakelijk is om de waarheid te achterhalen of controverses aan het licht te brengen.

“Theroux wil voortdurend garanderen dat hij op goede voet staat met zijn manosfeervriendjes”

Toch legt Theroux ook enkele contradicties bloot. Wanneer Harrison Sullivan gevraagd wordt of hij OnlyFansmeisjes managet, ontspint zich een monoloog waarin hij zichzelf tegenspreekt: “Ik manage ze zelf niet, maar ik heb wel een agentschap gekocht dat dat doet. Ben ik het ermee eens? Nee. Verdien ik eraan? Ja. Ik ben een zakenman. Ik doe het verdomme niet voor mijn plezier. Mijn dochter heeft niets te zoeken op Onlyfans, ik zou haar dan onterven.” In deze onthullende uiteenzetting komt zijn tegenstrijdige mentaliteit duidelijk naar voren. Theroux toont de mens achter het controversiële verdienmodel door een rustige en vasthoudende vraagstelling te hanteren.

Een comfortabel bedje van ongemak

Louis Theroux heeft een welbekende documentairestijl waarbij hij de gewoonte heeft om zich volledig onder te dompelen in de leefwereld van zijn onderwerp. Daarbij is hij niet verlegen om de ongemakkelijkheid op te zoeken. Dat blijkt uit eerdere documentaires, ‘The Settlers’, die toont hoe de groeiende gemeenschap van religieus-nationalistische Israëlische kolonisten zich in de Westelijke Jordaanoever vestigden.

In ‘Inside the Manosphere’ is dat niet anders en besluit hij actief deel te nemen aan de omstreden podcast ‘Fresh and Fit’ van Myron Gaines. Daar wordt hij zelf onderwerp van gesprek, zowel in de podcast als in de bijhorende livestream. Toch rijst de vraag of het noodzakelijk is voor Theroux om deze schadelijke content te voeden. De online community wordt gekenmerkt door choquerende uitspraken en over de aard van deze onthutsende inhoud bestaat geen twijfel. Theroux’ deelname is een ongelukkige journalistieke keuze en reduceert hem slechts tot een speelbal van de podcasthost, Myron Gaines.

Nochtans heeft deze immersietechniek hem al opmerkelijke resultaten opgeleverd, zoals in ‘The City of Crystal Meth’. Daar slaagt hij erin om via onthullende conversaties een indringend beeld te schetsen van de verwoestende gevolgen van een methverslaving. Om die realiteit tastbaar te maken voor de kijker, was het ook niet nodig om meth te gebruiken.

Manipulatieve werkwijze

Dat Louis Theroux het onderwerp wordt van de content blijkt nogmaals aan het einde van de documentaire. Harrison Sullivan, HSTikkyTokky, filmt Theroux ongevraagd voor zijn livestream. “HS lijkt van tactiek veranderd te zijn en wilt me onder druk zetten”, zegt Theroux in de documentaire. Het bekijken van dit fragment voelt aan als een soort teruggekaatste ongemakkelijkheid.

“De manipulatieve werkwijze van de manosfeer-influencers toont hoe ze het visuele medium beter beheersen dan Theroux zelf”

De manipulatieve werkwijze van de manosfeer-influencers toont hoe ze het visuele medium beter beheersen dan Theroux zelf. Ook Theroux merkt dat op. Hij wijst hen op het verschil tussen hun vlogachtige aanpak en zijn eigen documentaireaanpak: “Tegen wie heb je het? We zitten nu niet op sociale media. Dit is een echte documentaire.” De snelheid van Harrisons livestream neemt de documentaire van Theroux over. Daardoor lijkt de documentairemaker steeds minder bekwaam voor het analyseren van de community van de manosfeer. Zijn documentairestijl botst met de snelheid en visuele logica van de online platformen van de manosfeer-influencers. Een documentairemaker die dichter bij deze digitale cultuur staat en de dynamiek van sociale media beter beheerst, zou een scherpere en meer maatschappelijk geëngageerde inkijk kunnen bieden in deze community.